Loading...
Skip to content
Нашар көретіндерге арналған нұсқа | Мобильді нұсқа
ҚазРусEngБасты бетке көшуХат жөнелтуПортал картасы қажетті бөлімді тез іздеуге арналғанHelp
Статистика комитеті Интернет-ресурсыСтатистика комитеті Интернет-ресурсы
Қазақстан Республикасы Президентінің жолдауларҚазақстан 2050100 НАҚТЫ ҚАДАМҚазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздері туралыСұрақ-жауап
жаңа терезеде ашу

Халықаралық резервтер және шетел валютасындағы өтімділік

Жаңарту күні: 2021 Маусым

Қазақстан: Деректер таратудың арнайы стандарты
Метадеректер
Деректер санаты: Халықаралық резервтер және шетел валютасындағы өтімділік
Байланыстағы тұлға
Азаматша Айгуль Касымова
Лауазымы: Төлем балансы басқармасы
Төлем балансы департаменті
Мекен-жайы: Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі
Z05T8F6, Нұр-Сұлтан, Мәңгілік Ел даңғылы, 57 «А»
Телефоны: +7 (7172) 77 55 10
Электрондық поштасы: kasimova@nationalbank.kz

 

Деректер: қамту, жиілігі және уақтылығы

Қамту сипаттамалары

 

Халықаралық резервтер туралы мәліметтер және Қазақстан Республикасы ақша-кредит органдарының халықаралық резервтердегі және шетел валютасындағы өтімділіктің алдағы өзгерістерінің бағалары АҚШ долларындағы эквивалентте жарияланады. 

Қазақстан Республикасының халықаралық резервтеріне мыналар жатады:

- сыртқы қаржылық активтер:

   - шетел валютасындағы резервтік активтер,

   - қарыз алудың арнайы құқықтары (SDR),

   - ХВҚ-дағы резервтік позиция,

   - басқа резервтік активтер (туынды қаржы құралдары

және басқа дебиторлық берешек).

- монетарлық алтын.

 «Халықаралық резервтер және шетел валютасындағы өтімділік» нысаны келесі бөлімдерден тұрады:

- халықаралық резервтік активтер және шетел валютасындағы басқа активтер;

- валюта активтерінің қысқа мерзімді таза жобалары;

- шетел валютасындағы активтердің шартты қысқа мерзімді таза жобалары;

- анықтама баптары.

 

АҚШ долларына айырбастау есеп айырысу күніндегі шетелдік валюта бағамдарының қазақстандық теңгеге қатысты ресми бағамы мен алдыңғы есеп беру күніндегі таңертеңгі фиксингті Лондон құймалар нарығы қауымдастығын (LBMA) қолданатын алтын бағаларына негізделген. SDR-ді АҚШ долларына айырбастау ХВҚ белгілеген бағам бойынша жүзеге асырылады. Бағалы қағаздар нарықтық бағамен есепке алынады.

Деректерді қалыптастырудың әдіснамалық негізі Халықаралық валюта қорының «Төлем балансы және халықаралық инвестициялық позиция» (ТБН6) және «халықаралық валюта резервтері мен өтімділігі жөніндегі нұсқаулығының» алтыншы басылымы болып табылады. Мәліметтерді ұсыну нысаны: нұсқаулық принциптер» (2013). 

Халықаралық резервтер мен шетел валютасындағы өтімділік туралы деректерді ұсыну нысанын қалыптастыру үшін ақпарат көздері Ұлттық Банктің қаржылық есептілігі, сыртқы басқарушылардың есептері және мемлекеттік органдардың мәліметтері болып табылады.

 

Кезеңділік

Ай сайын

Ұсыну мерзімділігі

Халықаралық резервтер және шетел валютасындағы өтімділік туралы мәліметтер стандартты форматта есепті кезеңнен кейін бір ай ішінде жарияланады.

 

Қоғамдық қол жетімділік

Деректерді жариялау мерзімінің күнтізбесі

 

Ұлттық Банктің ресми статистикалық ақпаратын, оның ішінде сыртқы сектор статистикасын жариялау күнтізбесі Ұлттық Банктің сайтында орналастырылған:

https://nationalbank.kz/kz/page/kalendar-rasprostraneniya-dannyh

Сонымен қатар Күнтізбе Ұлттық статистика бюросының сайтынан қолжетімді:

https://stat.gov.kz/inf/standard/calendar

Барлық мүдделі тараптарға бір уақытта ақпарат ұсыну

 

Халықаралық резервтер және шетел валютасындағы өтімділік туралы мәліметтер Ұлттық Банктің сайтында белгіленген мерзімде орналастырылады:

https://nationalbank.kz/kz/news/rezervy-v-inostrannoy-valyute

және барлық пайдаланушыларға бір уақытта қол жетімді болады.

 

Сенімділік

Статистикалық деректерді қалыптастырудың, оның ішінде жеке респонденттер туралы ақпараттың құпиялылығын сақтаудың нормативтік-құқықтық шарттары туралы ақпарат тарату

 

Шетел валютасындағы халықаралық резервтер мен өтімділік туралы мәліметтерді жинау және тарату реттеледі: 

·     «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі туралы» Қазақстан Республикасының 1995 жылғы 30 наурыздағы № 2155 Заңына. Заңның 8-бабына сәйкес Ұлттық банктің функцияларына төлем балансы, халықаралық инвестициялық жағдай және елдің сыртқы борышы туралы статистикалық ақпаратты қалыптастыру мен тарату кіреді. 

·     «Қазақстан Республикасының төлем балансын дамыту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 1999 жылғы 29 қаңтардағы №71 қаулысы. Осы жарлыққа сәйкес Ұлттық банк төлем балансын қалыптастыру мен жариялауға жауапты мемлекеттік орган болып табылады және барлық респонденттерден төлем балансы туралы статистикалық ақпарат жинауға өкілетті.  

Халықаралық резервтер мен шетел валютасындағы өтімділік туралы есепті қалыптастыруға Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Төлем балансы департаменті жауап береді.

 

Жарияланғанға дейін мемлекеттік органдардың ақпаратқа қол жетімділігі (қол жетімділіктің болмауы)

 

Қазақстан Республикасының мемлекеттік органдарында ақпарат ресми жарияланған кезге дейін қол жетімді емес.

 

Статистикалық мәліметтерді шығару кезінде министрліктердің ескертулерінің болуы

 

Деректер министрліктер мен ведомстволардың ескертуінсіз жарияланады.

 

Мәліметтерді нақтылау туралы ақпарат беру және жарияланған мәліметтер әдістемесіндегі өзгерістер туралы алдын ала хабарламаларды жариялау

 

Төлем балансы және халықаралық инвестициялық позиция туралы келесі есептерді жариялау шеңберінде шығарылады.

 

Сапа

Статистикалық деректерді дайындауда қолданылатын әдістеме мен ақпарат көздері туралы ақпарат тарату

 

Ұлттық Банктің АМТС шеңберінде таратқан ақпаратына әдістемелік түсініктеме мына сілтеме бойынша қол жетімді:

https://nationalbank.kz/kz/news/metodologicheskiy-kommentariy/7350

 

Бөлінген мәліметтер компоненттерін тарату, байланысты көрсеткіштерді салыстыру және әртүрлі статистикалық жүйелерді қолдана отырып, деректерді өзара тексеру және растау мүмкіндігі

 

Халықаралық резервтер инвестициялық позициялардың халықаралық статистикасымен және ақша-кредит статистикасымен байланысты.

Халықаралық резервтер туралы деректер ҚРҰБ «Статистикалық бюллетені» ресми басылымдарында (ай сайын, миллион теңгемен), «Қазақстан Республикасының төлем балансы және сыртқы борышы» (тоқсан сайын, миллион АҚШ долларында) және Қазақстан Ұлттық Банкінің Жылдық есебінде жарияланады.

 

 

 

 

I. Әдістемелік негіз, түсініктер, анықтамалар және жіктемелер

  • Тұжырымдама: резервтік активтер ұғымы ақша бақылау органдарының «бақылау» және «пайдалану мүмкіндігі» ұғымдарына негізделген. Резервтік активтер дегеніміз - бұл жоғары өтімді шетел валютасындағы активтер. Ықтимал активтер алынып тасталады.
  • Анықтама: Халықаралық резервтер - бұл төлем балансын қаржыландыру қажеттіліктерін қанағаттандыру, валюта нарығына араласу үшін валюта бағамына және басқа да тиісті мақсаттарға ықпал ету мақсатында Ұлттық Банк еркін басқаратын және бақылайтын сыртқы активтер (мысалы, ұлттық валюта және экономика, сондай-ақ шетелдік қарыз алудың негізі).
  • Жіктеу: Халықаралық резервтерге келесі активтер кіреді:

 

- Шетел валютасындағы резервтік активтер:

   - қолма-қол шетел валютасы,

   - корреспонденттік шоттардағы қаражат қалдығы;

   - шетелдік орталық банктердегі, Халықаралық есеп айырысу банкіндегі (ХЕБ) және шетелдік банктердегі салымдар,

   - бейрезиденттер шығарған борыштық бағалы қағаздар,

   - бейрезиденттерге қойылатын басқа да қаржылық талаптар;

 

– Арнайы қарыз алу құқығы (SDR) - Халықаралық валюта қоры шығарған және қордың SDR департаментіндегі Қазақстан Республикасының шотында сақталған халықаралық резервтік активтер; 

–ХВҚ-дағы резервтік позиция - бұл резервтегі транш бойынша позицияның (қордағы Қазақстан Республикасының квотасының валюталық компоненті) және қарыз алу шарттары бойынша елдің қорға талаптары; 

– Басқа резервтік активтер - туынды қаржы құралдары мен басқа да дебиторлық қарыздарды қамтиды;  

– Монетарлық алтын дегеніміз - Ұлттық Банкке тиесілі, кемінде 995/1000 жұқа алтыннан жасалған стандартты алтын құймалар мен монеталар, сондай-ақ шетелдерде анықталмаған алтын шоттар.

 

Ақша-кредит органдарының халықаралық резервтердегі және валюталық өтімділіктегі алдағы өзгерістерді бағалау 4 бөлімнен тұрады: 

  • Бірінші бөлімде Қазақстан Республикасының халықаралық резервтерінің құрамы туралы ақпарат және Ұлттық Банктің шетелдік валютадағы резервтік емес активтері туралы мәліметтер келтірілген. 
  • Екінші бөлімде шетел валютасын жұмсаудың негізгі бағыттары, оның ішінде сыртқы борыш бойынша төлемдер мен оны толтыру көздері сипатталады. 
  • Үшінші бөлімде Ұлттық Банктің валюталық резервтеріндегі шартты активтер мен міндеттемелерді орындауға байланысты алдағы 12 айда болатын өзгерістер туралы ақпаратты қамтиды. 
  • Төртінші бөлімде бірінші бөлімдегі жекелеген баптардың есебін нақтылау үшін анықтама ақпарат берілген.

 

  • Халықаралық нұсқаулықтарға сәйкестік: деректерді қалыптастырудың әдіснамалық негізі - «Халықаралық валюта қорының төлем балансы және халықаралық инвестициялық позициялар жөніндегі нұсқаулығының» (ТБН6) алтыншы басылымы және «Халықаралық валюталық резервтер мен шетел валютасындағы өтімділіктің нұсқаулығы. Мәліметтерді ұсыну нысаны: басқару принциптері»(2013).

 

II. Деректерді қамту

  • Институционалды қамту: Қазақстан Республикасының халықаралық резервтеріне Ұлттық Банк тиімді басқаратын (кез келген уақытта пайдалануға болатын) активтер ғана кіреді. Ұлттық қордың активтері дегеніміз - Ұлттық Банктің басқаруына берілген мемлекеттік сектордың (Үкіметтің) активтері. Сондықтан Ұлттық қор активтерін инвестициялауға байланысты талаптар халықаралық резервтерге кірмейді. 
  • Құралдарды қамту: Шетелдік банктердегі корреспонденттік және депозиттік шоттар түріндегі барлық резервтік активтер, бағалы қағаздар нарығында өтімділігі жоғары және айналымдағы қысқа мерзімді несиелер, репо түріндегі өтімді активтер, монетарлық алтын, арнайы қарыз алу құқығы, резерв ХВҚ-дағы орны. Қаржы туынды құралдарымен байланысты шетелдік валютадағы талаптар да елдің халықаралық резервтеріне енгізілген.

 

III. Есептеу принциптері 

  • Құндықбағалау: Халықаралық резервтер бейрезиденттерге қойылатын талаптардың балансы есептері негізінде бағаланады. Қабылданған бухгалтерлік есеп практикасында активтердің құны нарықтық бағамен есепке алынады. Ұлттық Банктің қоймаларындағы монетарлық алтын күн сайын Лондондағы құймалар нарығы қауымдастығының (LBMA) таңертеңгі фиксингін қолдана отырып бағаланады. 
  • Валюта бағамдары: Резервтік активтер тиісті күндегі халықаралық нарықтардың бағамдарына балама бағамдар бойынша АҚШ долларына айырбасталады. 
  • Есептеу және қайта бағалау жиілігі: халықаралық резервтер туралы мәліметтер күн сайын есептеледі және жинақталады. Ұлттық Банктің жеке меншігіндегі бағалы қағаздарды қайта бағалау күн сайын, ал сыртқы басқарудағы бағалы қағаздарды қайта бағалау ай сайын жүзеге асырылады.

 

IV. Негізгі ақпарат көздері 

Дерек көздер: Ұлттық Банктің балансы және басқа ішкі есептері, сыртқы басқарушылардың есептері және мемлекеттік органдардың деректері.

 

V. Мәліметтерді өңдеудің практикалық ерекшеліктері 

  • Статистикалық түзетулер: болмайды.

  

VI.Басқа аспектілер

  • Басқа проблемалар: жоқ.
  • Резервтерді есептеудің басқа тәсілі: жоқ.

 

 

 

Портал бойынша іздеу
Респонденттің кабинеті
Ресми YouTube канал
Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің блогы
Статистика карапайым тілмен
Әдіснама
Жіктеуіштер
Халықаралық сарапшылардың пікірлері
Статистикалық терминдер
Заңды тұлғаны немесе дара кәсіпкерді іздеу
БСН
немесе
ЖСН
'Талдау' ақпараттық-талдамалық жүйесі
Байланысу ақпараты
010000, Қазақстан Республикасы, Нұр-Сұлтан қаласы
Есіл өзенінің сол жағалауы,
Мәңгілік ел көшесі, 8
Министрліктер үйі, 4 кіреберіс
e-mail: e.stat@aspire.gov.kz
Ақпараттық қызмет
+7 7172 74 90 10
+7 7172 74 90 11
e-mail: help@statdata.kz
9:00 - 18:30-ға дейін:
8 8000 800 878 (Қазақстан бойынша тегін)
9:00 - 18:30-ға дейін:
Сенім телефоны
+7 7172 74 90 02
Баспасөз қызметі
8 701 844 38 58
e-mail: a.aldangarkyzy@aspire.gov.kz
Дс-Жм 9:00 -ден 18:30 дейін, 13:00-14:30 – түскі үзіліс
Кеңсе
+7 7172 74 95 47
Факс: +7 7172 74 94 94
Ұлттық статистика бюросы
2021
Порталдың жаңа және жаңартылған rss лентасы Сіз фейсбуктегі СК бетіне көшесізСК-ның Ютубтегі бейнеоматериалдары
Қате таптыңыз ба?
Тышқанмен белгілеп, басыңыз Ctrl+Enter